Bezoekadres
Beurtvaart 9b
9101 RB Dokkum
 
KvK 01103863
0519-223201 / 06-23286117
info@ateliercuprum.nl
www.ateliercuprum.nl
 
BTW 113460612B02
Postadres
Terpstrjitte 5
9138 SL Niawier
 
ING: NL04 INGB 0004641980
openingstijden:
di-vrij: 12:30u tot 19:30u
zaterdag op afspraak

Ventielolië voor drukventielen

Met het gebruik van ventielolie wil je bereiken dat de ventielen snel en soepel werken, het liefst zo lang mogelijk zonder opnieuw olie te gebruiken. Maar wat is een goede ventielolie? Zijn er grote verschillen tussen de diverse oliën? En waar zitten die verschillen dan in?

Eigenschappen van een ventielolie

Twee belangrijke eigenschappen die de werking van een ventielolie beïnvloeden zijn de viscositeit en het uithoudingsvermogen. Hoe minder wrijving tussen het ventiel en de ventielkast, hoe sneller de ventielen werken. De olie die als een laagje op het ventiel en de ventielkast zit, zorgt ervoor dat er geen direct metaal-metaal contact is. De olie zelf veroorzaakt echter ook wrijving. Die wrijving heet de viscositeit van de olie. Hoe lager de viscositeit van een olie, hoe minder wrijving de olie zelf voortbrengt, hoe sneller de werking van de ventielen.

Tweede eigenschap van een olie is het uithoudingsvermogen: het zo lang mogelijk vol houden van de oorspronkelijke snelle en vloeiende beweging. Het uithoudingsvermogen is het resultaat van een ingewikkelde reeks onderling verband houdende eigenschappen en condities (verdampingssnelheid, filmsterkte, oppervlaktespanning, emulgatieneiging van de olie en de mate van vervuiling van het ventiel). Deze eigenschap is daarom moeilijk te ontwikkelen in een olie zonder in te leveren op de snelheid.

Hoe sneller de olie verdampt, hoe eerder je opnieuw olie moet aanbrengen. Bij instrumenten van gemiddelde kwaliteit zullen de ventielen gaan haperen wanneer er minder dan 40% van de oorspronkelijke hoeveelheid olie over is op de ventielen. Bij duurdere instrumenten, met schone en nauwe ventielen, zal dit eerder gebeuren. Omdat de ruimte tussen ventiel en ventielkast kleiner is, is er minder olie aanwezig. Er zal daarom ook sneller metaal-metaal contact ontstaan bij het verdampen van olie. Helaas is het zo dat een olie met een lagere viscositeit (wat we graag willen) makkelijker verdampt dan een olie die dikker is.

Andere factoren

Het uithoudingsvermogen is afhankelijk van de filmsterkte van de olie op het ventieloppervlak. Als het ventiel naar beneden beweegt langs de ventielkast, wrijft het ventiel langs de oliefilm. Deze beweging heeft de neiging om de oliefilm te verbreken, waardoor direct metaal–metaal contact ontstaat. De oliefilm verbreekt gemakkelijker in nauwsluitende ventielen. Dit heeft ook meer gevolgen dan in ruimere ventielen. Het verbreken van de oliefilm is een puur mechanisch fenomeen. Het kan alleen worden voorkomen met een olie die een grote filmsterkte heeft.

Een andere oorzaak van het verstoren van de oliefilm is vocht. Water dat gevangen zit in de ventielkast ondervindt de wrijving van het ventiel dat snel langs de wanden van de ventielkast beweegt. Hierdoor kan het gevangen vocht emulgeren (mengen) met de olie. Dit geeft niet alleen een verhoging van de viscositeit, maar het vocht neemt ook de plaats in van de olie op het ventieloppervlak. Met als gevolg dat de oliefilm slechter wordt en er gemakkelijker wrijving ontstaat tussen ventiel en ventielkast. Dat is de reden waarom een olie een kleine emulgatie neiging moet hebben.

Een andere minder bekende overweging bij het selecteren van olie is corrosie.

Om de soldeernaden in de ventielkasten en ventielen te beschermen is het noodzakelijk om ruim olie te gebruiken. Het teveel aan olie wordt overgeheveld naar de interne soldeernaden. Een olie met een lage oppervlaktespanning en een lage viscositeit zal snel en gelijkmatig verspreiden. Je hoeft niet bang te zijn om teveel olie te gebruiken.
De soldeernaden worden zo beschermd tegen ontzinken (rode verkleuring) en corroderen (blauwgroene verkleuring).

Handige tips

Blijf niet bij oliën!

Ondanks het gebruik van een goede kwaliteit olie kunt u niet steeds blijven oliën. Er komt een moment dat de ventielen toch niet (lang) soepel lopen.

De oorzaak hiervan zijn de zogenaamde aërosolen. Dit zijn zeer kleine deeltjes die in de adem zitten en behalve uit waterdeeltjes verder bestaan uit eiwitten, zouten en zeer kleine stukjes voedsel. De ventielkast werkt als een soort val voor deze aërosolen. Zolang de ventielolie deze mist van water en vaste deeltjes afstoot, zal het de ventielkamer passeren. Maar als de oliefilm uitgeput raakt hechten de aërosolen zich aan het metaal. Wanneer je hierover opnieuw een laagje olie aanbrengt komt die terecht op het laagje aangekoekte aërosolen. Als dit proces te vaak herhaald wordt ontstaan plakkerige lagen die de ruimte tussen het ventiel en de kast innemen. Met als resultaat dat de ventielen traag worden of vast gaan zitten. Het is daarom belangrijk om eens in de zoveel tijd de ventielen en ventielkasten goed schoon te maken. En… tanden poetsen voor het spelen scheelt ook veel aërosolen!

Gebruik geen verschillende oliën doorelkaar

Het is niet aan te bevelen om verschillende oliën door elkaar te gebruiken. Door de ene ventielolie over de andere ventielolie aan te brengen, verander je waarschijnlijk de viscositeit van de bestaande oliefilm. Omdat de vrije ruimte in een goede kwaliteit ventiel minder dan 0.025 mm is, kan de verandering van viscositeit een plotseling vastlopen van het ventiel veroorzaken. Ook gaan sommige soorten olie een reactie met elkaar aan. Er ontstaat een lijmachtige stof die de ventielen doet vastlopen. Het is daarom raadzaam om de ventielen en ventielkasten eerst goed te reinigen voordat u over gaat op een ander merk ventielolie.

Wat is een goede olie?

Een goede olie heeft een lage viscositeit, een grote filmsterkte, mengt moeilijk met water en verdampt niet te snel. Bij Atelier Cuprum hebben we van alle oliën in ons assortiment de eigenschappen en kwaliteit door middel van proefjes beoordeeld. Daarnaast hebben we in de praktijk de proef op de som genomen. Een cornet van goede kwaliteit waar veel op gespeeld wordt (Dirk’s cornet), hebben we iedere twee weken met een andere ventielolie geolied. Het leuke is dat onze praktijkervaringen gelijk zijn aan de uitkomst van de proefjes. Op basis van de proefjes en de praktijkervaring hebben we ook een aantal oliën niet in ons assortiment opgenomen.

Samengevat

  • door ventielolie te gebruiken bevordert u een snelle en vloeiende werking van de ventielen;
  • ventielolie houdt de ventielen en ventielkasten schoon en beschermt tegen corrosie;
  • de kwaliteit van een ventielolie speelt een grotere rol bij kwalitatief goede instrumenten dan bij minder goede instrumenten;
  • ook al gebruikt u een goede olie, het is goed om ventielen en ventielkasten regelmatig schoon te maken;
  • eindeloos olie gebruiken is geen goede gewoonte!
  • tanden poetsen voor het spelen helpt om je instrument schoon te houden!

Advies

Wilt u advies over welke olie het beste is voor uw instrument? U kunt altijd bellen of langskomen bij Atelier Cuprum. We helpen u graag.

Gebruikte bronnen: